İyi tutulmuş bir seans notu, bir sonraki görüşmede nereden devam edeceğinizi hatırlatan pusuladır. Ama "iyi not" herkese göre farklı bir şeyi ifade ediyorsa, standart bir format işi çok kolaylaştırır. Bu yazıda en çok kullanılan üç formatı — SOAP, DAP ve BIRP — örneklerle karşılaştırıyor, hangisini ne zaman seçeceğinizi netleştiriyoruz.
Kısa cevap
SOAP, DAP ve BIRP; bir seansı tutarlı biçimde kayda geçirmek için kullanılan not formatlarıdır. SOAP daha ayrıntılı ve klinik odaklıdır, DAP daha sade ve hızlıdır, BIRP ise müdahale ve yanıt ilişkisini öne çıkarır. Doğru seçim; çalışma tarzınıza, danışan profilinize ve notu kimin okuyacağına göre değişir.
Neden standart bir format?
Serbest biçimli not alışkanlığı başta pratik görünür; ancak haftalar geçtikçe her seansın farklı derinlikte kaydedildiğini fark edersiniz. Standart bir şablonun üç somut faydası var:
- Süreklilik: Araya tatil ya da yoğun bir dönem girse de aynı başlıklara bakarak hızla bağlam kurarsınız.
- Bütünlük: "Planı yazmayı unutmuşum" gibi boşluklar azalır; her notta aynı alanlar doldurulur.
- Devredilebilirlik: Süpervizyon ya da yasal bir ihtiyaç halinde notunuz anlaşılır bir yapıda olur.
Not alma pratiğini daha geniş ele aldığımız terapi notu yazma rehberine de göz atabilirsiniz.
SOAP formatı
SOAP; Subjective (öznel), Objective (nesnel), Assessment (değerlendirme) ve Plan (plan) başlıklarından oluşur. Sağlık alanında en yaygın formattır çünkü gözlemi yorumdan net biçimde ayırır.
- S (Öznel): Danışanın kendi ifadeleri. "Bu hafta uykularım yine bölündü" gibi.
- O (Nesnel): Gözlemlenebilir veriler; duygulanım, göz teması, varsa ölçek puanları.
- A (Değerlendirme): Bu bilgilerin klinik yorumu; sürecin neresinde olunduğu.
- P (Plan): Bir sonraki adım; ev ödevi, teknik, randevu sıklığı.
Örnek bir SOAP notu:
S: Danışan iş yükünün arttığını, akşamları "kafasını kapatamadığını" belirtti.
O: Konuşma hızlı; kaygıya dair bedensel belirtiler (gerginlik) ifade edildi. GAD-7: 12.
A: İş kaynaklı kaygıda artış; uyku hijyeni ve bilişsel yeniden yapılandırma öncelikli.
P: Nefes egzersizi uygulaması; haftaya düşünce kaydı; GAD-7 iki hafta sonra tekrar.
DAP formatı
DAP; Data (veri), Assessment (değerlendirme), Plan (plan) olmak üzere üç başlıktan oluşur. SOAP'ın öznel ve nesnel kısımlarını tek bir "Veri" başlığında birleştirir. Daha kısa, daha hızlı yazılır; yoğun gün akışında pratiktir.
D: Danışan, partneriyle yaşadığı tartışmanın ardından "yine aynı döngü" dediğini aktardı. Duygulanım üzgün; iletişim örüntüsü tekrar konuşuldu.
A: Çatışma anında geri çekilme örüntüsü sürecin odağı olmayı sürdürüyor.
P: "Zaman aşımı" tekniği denemesi; bir sonraki seansta örnek bir diyalog üzerinden çalışma.
BIRP formatı
BIRP; Behavior (davranış), Intervention (müdahale), Response (yanıt), Plan (plan) başlıklarını kullanır. Özellikle müdahale odaklı çalışan uzmanlar için uygundur çünkü "ne yaptım, danışan nasıl yanıt verdi" ilişkisini belgelemeye elverişlidir.
B: Danışan sosyal ortamlarda "herkesin kendisini yargıladığı" düşüncesini dile getirdi.
I: Kanıt sorgulama ve davranışsal deney planlama üzerinde çalışıldı.
R: Danışan alternatif açıklamalara açık hale geldi; küçük bir deney denemeyi kabul etti.
P: Hafta içi bir sosyal deney; sonucunu düşünce kaydıyla getirme.
Hangi formatı seçmeli?
| Format | Güçlü yanı | En uygun olduğu durum |
|---|---|---|
| SOAP | Ayrıntı ve klinik netlik | Kapsamlı takip, çok paydaşlı dosyalar |
| DAP | Hız ve sadelik | Yoğun seans günleri, deneyimli uzmanlar |
| BIRP | Müdahale–yanıt ilişkisi | Teknik ağırlıklı, yapılandırılmış yaklaşımlar |
Tek bir formata bağlı kalmak zorunda değilsiniz. Birçok uzman karmaşık dosyalarda SOAP, rutin görüşmelerde DAP kullanır. Önemli olan aynı danışanda tutarlı olmak.
Not tutarken dikkat edilecekler
- Yoruma değil gözleme dayanın: "Agresifti" yerine "sesini yükseltti ve konuşmayı böldü" daha güvenli ve kullanışlıdır.
- Üçüncü kişilerin bilgisini sınırlı tutun: Nota yalnızca sürece dair gerekli olanı yazın.
- Gizliliği koruyun: Notlar danışana ait kişisel veridir; erişimi ve saklamayı buna göre düzenleyin. Bu konuda danışan dosyası ve KVKK rehberimiz yol gösterir.
- Abartılı sonuç ifadelerinden kaçının: Not, sürecin kaydıdır; bir garantinin ya da kesin çıktının belgesi değildir. Klinik yorum her zaman uzmanın sorumluluğundadır.
Dijital ortamda not tutmanın avantajı
Kağıt not, aranamaz ve yedeklenmesi zordur. Dijital bir seans pusulası yazılımı ile notlarınızı şablonlu tutar, geçmişe saniyeler içinde erişir ve dışa aktarabilirsiniz. Lunzo tarafında notlar KVKK uyumlu, şifreli altyapıda saklanır; istediğinizde dışa aktarabilir, danışan dosyasıyla birlikte arşivleyebilirsiniz. Notların klinik yorumu ise her zaman size aittir.
Daha geniş bir dijital düzen için dijital danışan yönetimi rehberimize bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
SOAP mı DAP mı daha iyi?
Biri diğerinden mutlak olarak üstün değildir. Ayrıntıya ihtiyaç duyduğunuz dosyalarda SOAP, hız istediğiniz rutin görüşmelerde DAP daha pratiktir.
Seans notu ne kadar uzun olmalı?
Bir sonraki seansta bağlamı kurmaya yetecek kadar. Genellikle birkaç cümlelik, yapılandırılmış bir not yeterlidir; gereksiz ayrıntı hem zaman alır hem gizlilik yükü oluşturur.
Notları ne kadar süre saklamalıyım?
Saklama süresi mesleki ve yasal yükümlülüklerinize göre değişir. Önemli olan güvenli, erişimi sınırlı ve yedekli bir ortamda tutmaktır; dijital sistemler bunu kolaylaştırır.
El yazısı notlarımı dijitale taşımalı mıyım?
Aranabilirlik, yedekleme ve dışa aktarım ihtiyacınız varsa evet. Geçişi yeni danışanlardan başlatıp zamanla eski dosyaları aktarmak en zahmetsiz yoldur.
