Seans notu çoğu psikolog için sevilmeyen bir angarya gibi görünür; oysa iyi tutulmuş bir not, iki hafta sonraki seansta nerede kaldığınızı hatırlatan klinik hafızanız, gerektiğinde ise mesleki kaydınızdır. Sorun genellikle not tutmanın kendisi değil, her seferinde boş bir sayfaya bakıp neyi nasıl yazacağınızı düşünmektir. İşte formatlar tam bu yüzden vardır; size hazır bir iskelet verir.
Yaygın olarak kullanılan dört format bulunur ve her biri farklı bir ihtiyaca göre kurgulanmıştır.
Bir formata neden ihtiyaç duyarsınız
Yapısı olan bir not, önemli bir alanı atlama riskini azaltır. Serbest metinle yazdığınızda risk değerlendirmesini ya da plana dair bir maddeyi unutmak kolaydır; başlıklı bir format bunu güçleştirir. Ayrıca notlar başka bir profesyonelle paylaşıldığında ya da uzun bir aradan sonra tekrar açıldığında, ortak bir yapı okumayı hızlandırır.
SOAP formatı nasıl çalışır
SOAP dört bölümden oluşur ve en ayrıntılı formattır. Subjective bölümünde danışanın kendi ifadeleri, şikâyetleri ve o haftaki gelişmeleri yer alır. Objective bölümüne gözlemlediğiniz şeyler girer; genel görünüm, duygulanım, dikkat, iş birliği. Assessment bölümü sizin klinik değerlendirmenizdir; belirtilerdeki değişim, ilerleme, gerekiyorsa risk. Plan bölümünde ise bir sonraki adımlar, verilen ödevler ve hedefler bulunur. SOAP, ayrıntılı ve yapılandırılmış kayıt tutmak isteyenler için uygundur.
DAP formatı nasıl çalışır
DAP, SOAP'ın daha kısa bir akrabasıdır. Data bölümü danışanın bildirdiklerini ve sizin gözlemlerinizi tek başlıkta birleştirir. Assessment değerlendirmenizi, Plan ise bir sonraki adımları taşır. Öznel ve nesnel veriyi ayırma ihtiyacı duymuyorsanız, DAP daha akıcı bir seçenektir ve seans sonrası hızlı yazmaya elverişlidir.
BIRP formatı nasıl çalışır
BIRP daha çok müdahale odaklı çalışan klinisyenlerin işine yarar. Behavior danışanın davranış ve ifadelerini, Intervention seans içinde kullandığınız teknikleri, Response danışanın bu müdahalelere verdiği yanıtı, Plan ise devamını kaydeder. Terapinin ne yaptığınız ve danışanın buna nasıl karşılık verdiği ekseninde ilerlemesini görünür kılar.
PIE formatı nasıl çalışır
PIE en yalın formattır ve üç bölümden oluşur. Problem ele alınan konuyu, Intervention uygulanan müdahaleyi, Evaluation ise sonucu ve değerlendirmeyi içerir. Kısa ve öz kayıt tutmak isteyen, seans sonrası fazla vakit ayıramayan psikologlar için pratiktir.
Hangi formatı ne zaman seçmeli
Formatların hiçbiri diğerinden üstün değildir; doğru olan, çalışma tarzınıza uyanıdır.
| Format | Ayrıntı düzeyi | En uygun olduğu durum |
|---|---|---|
| SOAP | Yüksek | Ayrıntılı, yapılandırılmış kayıt |
| DAP | Orta | Hızlı ama düzenli seans notu |
| BIRP | Orta | Müdahale ve yanıt odaklı çalışma |
| PIE | Düşük | Kısa ve öz dokümantasyon |
Birçok psikolog tek bir formata bağlı kalmaz; danışana ve seansın türüne göre değiştirir. İlk görüşmede ayrıntılı bir SOAP, rutin bir takip seansında ise kısa bir DAP kullanmak yaygın bir yaklaşımdır.
Şablonu her seferinde sıfırdan yazmamak
Formatın faydası, onu her seans elle kurmak zorunda kaldığınızda kaybolur. Lunzo'nun Seans Pusulası dört formatı da hazır şablon olarak sunar; başlıkları tek tek yazmak yerine ilgili alanları doldurursunuz. Notlar danışan bazında arşivlenir ve zaman içinde aynı danışanın seanslarını yan yana görebilirsiniz, böylece ilerlemeyi tek bir akışta izlersiniz.
Hangi formatı seçerseniz seçin, iyi bir seans notunun ortak paydası aynıdır; yalnızca gözlemlediğiniz ve danışanın bildirdiği bilgileri, mümkün olduğunca nesnel ve mesleki bir dille kaydetmek. Format bu işi kolaylaştıran iskelettir, işin kendisi değil. Dört formatı da hazır şablonlarla kullanmayı deneyebilirsiniz.