Online Terapi Etik Kuralları ve Yasal Düzenlemeler

Online terapi yaparken uyulması gereken etik kurallar, yasal yükümlülükler, gizlilik ve KVKK uyumu rehberi.

Online Terapi ve Etik: Neden Bu Kadar Önemli?

Online terapi, geleneksel terapi ortamının sunduğu doğal sınırları (fiziksel alan, gizli oda, yüz yüze etkileşim) ortadan kaldırır. Bu durum, psikologların etik sorumluluklarını artırır ve yeni zorluklar ortaya çıkarır.

Türk Psikologlar Derneği (TPD) ve uluslararası meslek kuruluşları, online terapi için özel etik rehberler yayımlamıştır. Bu yazıda, pratiğinizde uymanız gereken temel kuralları ele alıyoruz.

1. Mesleki Yetkinlik

Temel Gereksinimler

• Online terapi sunmak için yüz yüze terapiyle aynı mesleki yetkinliğe sahip olmalısınız
• Online terapi konusunda ek eğitim almış olmak güçlü bir şekilde tavsiye edilir
• Teknolojik araçları etkin kullanabilecek düzeyde olmalısınız
• Online ortamda kriz yönetimi konusunda bilgili olmalısınız

Süpervizyon

• Online terapi pratiğinizi bir süpervizöre danışarak yürütün
• Özellikle ilk 1-2 yıl düzenli süpervizyon alın
• Online terapiye özgü etik ikilemler için vaka tartışmaları yapın

2. Aydınlatılmış Onam

Online terapi için standart onam formuna ek olarak şu konular aydınlatılmalıdır:

Teknoloji ile İlgili

• Hangi video görüşme platformunun kullanılacağı
• Platformun güvenlik özellikleri ve şifreleme durumu
• Teknik sorunlarda izlenecek prosedür
• İnternet kesintisi durumunda yedek iletişim planı

Gizlilik ile İlgili

• Online ortamın gizlilik riskleri (aynı evde başka kişiler, paylaşılan cihazlar)
• Seansın kaydedilip kaydedilmeyeceği
• Verilerin nerede ve nasıl saklanacağı
• Üçüncü kişilerin erişim ihtimali

Acil Durum ile İlgili

• Danışanın seans sırasındaki fiziksel konumu
• En yakın acil servis bilgisi
• Acil iletişim kişisi bilgileri
• Kriz durumunda izlenecek prosedür

3. Gizlilik ve Mahremiyet

Psikolog Tarafı

• Seans sırasında özel, ses yalıtımlı bir odada bulunun
• Ekranınızda başka sekme veya uygulama açık olmasın
• Kulaklık kullanarak sesin dışarı çıkmasını engelleyin
• Bilgisayarınızda ekran paylaşımı yaparken kişisel bilgileri gizleyin
• Seanslar arasında oturumu kapatın (otomatik giriş yapılmasın)

Danışan Tarafı

• Danışanın da özel bir alanda olduğundan emin olun
• Seans başında "Şu an özel bir alanda mısınız?" diye sorun
• Kulaklık kullanmalarını önerin
• Paylaşılan cihaz kullanılıyorsa tarayıcı geçmişini temizlemelerini hatırlatın

İletişim Güvenliği

• End-to-end şifreli platformlar kullanın
• SMS veya normal e-posta ile klinik bilgi paylaşmayın
• WhatsApp'ı klinik iletişim için tercih etmeyin (meta veri paylaşımı)
• Güvenli mesajlaşma veya hasta portalı kullanın

4. KVKK Uyumu

Veri İşleme

• Danışan verilerini işlemek için açık rıza alın
• Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veri kapsamındadır
• Verileri yalnızca tedavi amacıyla işleyin (veri minimizasyonu)
• Verileri gerektiğinden uzun süre saklamayın

Veri Saklama

• Veriler Türkiye sınırları içinde veya yeterli koruma sağlayan ülkelerde saklanmalı
• Şifreleme zorunludur (AES-256 veya eşdeğeri)
• Erişim kontrolü: Yalnızca yetkili kişiler erişebilmeli
• Düzenli yedekleme yapılmalı

Veri İhlali

• Veri ihlali durumunda 72 saat içinde KVKK Kurulu'na bildirim zorunluluğu
• Danışanları da bilgilendirmeniz gerekir
• İhlal kaydı tutun ve önlem planınızı belgelendirin

Veri Silme Hakkı

• Danışanlar verilerinin silinmesini talep edebilir
• Yasal saklama süreleri hariç, talep üzerine verileri silin
• Silme işlemini belgelendirin

5. Sınır Yönetimi

Çift İlişki Riskleri

Online ortamda sınır yönetimi daha zordur:

• Danışanlarla sosyal medyada bağlantı kurmayın
• Friend/Follow isteklerini kabul etmeyin
• Danışanın sosyal medya profilini incelemeyin
• Kişisel telefon numaranızı vermek yerine profesyonel hat kullanın

Zaman ve Mekan Sınırları

• Online esneklik, sınırsız ulaşılabilirlik anlamına gelmemeli
• Net çalışma saatleri belirleyin ve ilan edin
• Seanslar arası en az 15 dakika ara bırakın
• Tatil ve izin günlerinizi önceden bildirin

Mesajlaşma Kuralları

• Seans dışı mesajlaşma kurallarını baştan belirleyin
• "Acil durumlarda şu numarayı arayın, acil olmayan konular için bir sonraki seansımızda konuşabiliriz"
• Mesajlaşma terapinin yerini tutmaz — bunu netleştirin

6. Özel Popülasyonlar

Çocuk ve Ergenler

• Ebeveyn onayı zorunlu (18 yaş altı)
• Çocuğun evde güvenli bir alanda olduğundan emin olun
• Ebeveynin seans sırasında dinlemediğinden emin olun
• Çocukla online çalışırken interaktif araçlar kullanın (ekran paylaşımı, online çizim)

Çiftler

• Her iki partner de ayrı cihazlardan bağlanmalı (ideal)
• Aynı odadan bağlanıyorlarsa eşit ekran alanı paylaşmalı
• Seans dışı bireysel mesajlaşma sınırlarını belirleyin

Risk Altındaki Danışanlar

• İntihar riski olan danışanlarla online çalışırken ekstra önlem alın
• Her seans başında güvenlik değerlendirmesi yapın
• Danışanın konumunu her seans bilin
• Acil müdahale planı güncel olsun

7. Kayıt ve Belgeleme

Seans Kaydı

• Seans kaydı yapmak için ayrı yazılı onay şarttır
• Kayıt amacını ve kullanım şeklini açıklayın
• Kaydın kim tarafından erişilebileceğini belirtin
• Kayıtları şifreli ortamda saklayın ve belirli süre sonunda silin
• Danışan her zaman kaydın durdurulmasını talep edebilir

Seans Notları

• Her seansı belgeleyin (yüz yüzeyle aynı standartlarda)
• Online ortama özgü gözlemleri ekleyin (teknik sorunlar, ortam değişikliği vb.)
• Notları güvenli dijital ortamda saklayın

8. Sigorta ve Yasal Koruma

• Mesleki sorumluluk sigortanızın online terapi hizmetlerini kapsadığından emin olun
• Bazı poliçeler yalnızca yüz yüze hizmetleri kapsar — sigorta şirketinize danışın
• Tüm onam formlarını, iletişim kayıtlarını ve seans notlarını muhafaza edin

Sonuç

Online terapi etik kuralları, danışanlarınızın güvenliğini ve haklarını korumak, profesyonel itibarınızı sürdürmek ve yasal riskleri minimize etmek için kritik öneme sahiptir. Düzenli etik eğitim alarak ve güncel gelişmeleri takip ederek pratiğinizi güvenle sürdürebilirsiniz.

Lunzo, KVKK uyumlu altyapısı ile online terapi süreçlerinizde veri güvenliğini ve gizliliği sağlar.